22 marca – Światowy Dzień Wody

Światowy Dzień Wody, obchodzony corocznie 22 marca, stanowi kluczową inicjatywę Organizacji Narodów Zjednoczonych (ONZ) mającą na celu zwrócenie uwagi na fundamentalne znaczenie słodkiej wody . Dzień ten służy jako platforma do prowadzenia działań rzeczniczych na rzecz zrównoważonego zarządzania zasobami słodkiej wody, które są niezbędne dla życia i dobrobytu ludzi na całym świecie . W 2025 roku obchody koncentrują się na temacie „Zachowanie Lodowców” . Wybór tego tematu podkreśla krytyczną rolę lodowców jako niezastąpionych źródeł słodkiej wody i ich szczególną podatność na skutki zmian klimatu.

Każdego roku Światowy Dzień Wody poświęcony jest innemu aspektowi globalnego kryzysu wodnego, co umożliwia dogłębne zbadanie specyficznych wyzwań i promowanie ukierunkowanych działań. Temat na rok 2025 uwydatnia nierozerwalny związek między zmianami klimatu a bezpieczeństwem wodnym, zwłaszcza w kontekście faktu, że miliardy ludzi na całym świecie są zależne od wody pochodzącej z topnienia lodowców . Ta coroczna zmiana tematu stanowi strategiczne podejście do utrzymania globalnej uwagi na różnorodnych aspektach kryzysu wodnego i mobilizowania działań na wielu frontach.

Geneza i Ewolucja Światowego Dnia Wody

Inicjatywa ustanowienia Światowego Dnia Wody została formalnie zaproponowana podczas Konferencji Narodów Zjednoczonych na Temat Środowiska i Rozwoju, która odbyła się w Rio de Janeiro w 1992 roku. Propozycja ta znalazła się w Agendzie 21, kompleksowym planie działań ONZ mającym na celu osiągnięcie zrównoważonego rozwoju na świecie . W grudniu tego samego roku, Zgromadzenie Ogólne ONZ przyjęło rezolucję A/RES/47/193, oficjalnie ustanawiając dzień 22 marca każdego roku Światowym Dniem Wody . Pierwsze obchody Światowego Dnia Wody miały miejsce w 1993 roku .  

Od samego początku Światowy Dzień Wody charakteryzuje się corocznym tematem przewodnim, który koncentruje uwagę na konkretnych wyzwaniach związanych z ochroną i dostępem do wody . Przykładowo, w 2008 roku tematem było „Sanitacja”, co zbiegło się z Międzynarodowym Rokiem Sanitacji, a w 2012 roku dyskutowano o powiązaniach między „Wodą a Bezpieczeństwem Żywnościowym” pod hasłem „Świat jest spragniony, bo jesteśmy głodni” . Ustanowienie Światowego Dnia Wody było odpowiedzią na rosnącą globalną świadomość znaczenia zasobów słodkiej wody i pilną potrzebę międzynarodowej współpracy w rozwiązywaniu problemów wodnych. Jego geneza w tak ważnej konferencji ONZ, jaką była ta w Rio de Janeiro, podkreśla wysoki poziom politycznego uznania tych kwestii na arenie międzynarodowej. Coroczna tradycja tematyczna świadczy o strategicznym podejściu do systematycznego zajmowania się różnymi aspektami kryzysu wodnego i utrzymywania długotrwałego globalnego zainteresowania tymi problemami.

Światowy Dzień Wody 2025: Temat i Znaczenie – Zachowanie Lodowców

Temat Światowego Dnia Wody 2025, „Zachowanie Lodowców”, poświęcony jest kluczowej roli, jaką lodowce odgrywają w utrzymaniu globalnych zasobów słodkiej wody . Lodowce są naturalnymi rezerwuarami słodkiej wody, które dostarczają niezbędne zasoby do picia, rolnictwa, przemysłu, produkcji energii wodnej oraz utrzymania stabilności ekosystemów . Alarmujące tempo topnienia lodowców, spowodowane zmianami klimatu, ma poważny wpływ na globalny cykl hydrologiczny.  

Konsekwencje tego zjawiska są dalekosiężne i obejmują nieprzewidywalność dostaw wody, wzrost częstotliwości i intensywności powodzi i susz, podnoszenie się poziomu mórz, utratę bioróżnorodności oraz zagrożenia dla bezpieczeństwa żywnościowego i energetycznego. Szacuje się, że lodowce magazynują około 70% światowych zasobów słodkiej wody, co czyni je największym rezerwuarem tego cennego surowca. Około 2 miliardów ludzi na świecie jest bezpośrednio zależnych od wody pochodzącej z topnienia lodowców, śniegu i spływu wód górskich.

Wybór tematu „Zachowanie Lodowców” na rok 2025 nabiera szczególnego znaczenia w kontekście ogłoszonego przez ONZ Międzynarodowego Roku Zachowania Lodowców 2025 oraz pierwszego w historii Światowego Dnia Lodowców, który przypada na 21 marca 2025 roku . Ponadto, Zgromadzenie Ogólne ONZ ogłosiło Dekadę Działań na rzecz Nauk o Kriosferze na lata 2025-2034, co dodatkowo podkreśla globalne znaczenie ochrony tych kluczowych zasobów . Temat ten alarmuje o pilnej potrzebie zajęcia się zmianami klimatu i ich bezpośrednim wpływem na żywotne zasoby wodne. Skoordynowanie obchodów z Międzynarodowym Rokiem Zachowania Lodowców i Światowym Dniem Lodowców wzmacnia przekaz i wzywa do wspólnych działań na całym świecie. Uznanie znaczenia kriosfery i ogłoszenie Dekady Działań świadczy o długoterminowym zaangażowaniu w rozwiązanie tego problemu.

Globalne Inicjatywy i Wydarzenia z Okazji Światowego Dnia Wody 2025

W ramach obchodów Światowego Dnia Wody 2025 planowane są liczne wydarzenia na całym świecie. Jednym z kluczowych będzie wysokiego szczebla uroczystość w siedzibie ONZ w Nowym Jorku, która odbędzie się 21 marca 2025 roku i połączy obchody Światowego Dnia Lodowców i Światowego Dnia Wody . Organizatorami tego wydarzenia są Stałe Misje przy ONZ Tadżykistanu, Barbadosu, Peru, Senegalu, Singapuru, Szwajcarii i Zjednoczonych Emiratów Arabskich, a także UNESCO, WMO, UNDESA, UN-Water, IAEA, IUCN i UNU-INWEH . Celem spotkania jest zgromadzenie światowych liderów w celu podkreślenia roli lodowców w systemie klimatycznym i cyklu hydrologicznym, omówienia strategii ich ochrony oraz wymiany najlepszych praktyk w zakresie przeciwdziałania ich szybkiemu topnieniu.  

Podobna uroczystość odbędzie się w dniach 20-21 marca 2025 roku w siedzibie UNESCO w Paryżu . To wspólne świętowanie pierwszego Światowego Dnia Lodowców i Światowego Dnia Wody ma na celu zwrócenie uwagi na rosnące zagrożenie związane z topnieniem lodowców i jego wpływ na bezpieczeństwo wodne, społeczności i ekosystemy. Podczas wydarzenia zaplanowano wysokiego szczebla rozmowy, dyskusje oraz prezentację „Światowego Raportu ONZ na Temat Rozwoju Zasobów Wodnych 2025: Góry i Lodowce – Wieże Wodne” .  

Oprócz wydarzeń stacjonarnych, zaplanowano szereg webinarów i wydarzeń online poświęconych tematyce zachowania lodowców i powiązanych kwestii . Obejmują one webinary dotyczące m.in. wyrównywania różnic płci w zarządzaniu zasobami wodnymi, ochrony lodowców i wież wodnych (wspólna inicjatywa Chile i Holandii), problemów wodnych i klimatycznych w Azji Środkowej oraz kwestii bezpieczeństwa wodnego w kontekście zmian klimatu. Te globalne inicjatywy świadczą o skoordynowanym wysiłku ONZ i jej partnerów na rzecz podjęcia tematu „Zachowania Lodowców” na najwyższym szczeblu. Połączenie wydarzeń o wysokim profilu i webinarów online zapewnia szeroki udział i rozpowszechnianie informacji do globalnej publiczności. Publikacja Światowego Raportu na Temat Rozwoju Zasobów Wodnych, poświęconego w tym roku lodowcom, dodatkowo podkreśla znaczenie tego tematu.

Rola Organizacji Międzynarodowych, w Tym ONZ

Organizacja Narodów Zjednoczonych (ONZ) odgrywa kluczową rolę w ustanowieniu i koordynowaniu Światowego Dnia Wody . UN-Water, międzyagencyjny mechanizm koordynacyjny ONZ ds. wody i sanitacji, jest odpowiedzialny za ustalanie corocznego tematu i koordynowanie globalnej kampanii związanej z tym dniem .  

W koordynację Światowego Dnia Wody 2025 zaangażowane są bezpośrednio dwie agencje ONZ: Organizacja Narodów Zjednoczonych do Spraw Oświaty, Nauki i Kultury (UNESCO) oraz Światowa Organizacja Meteorologiczna (WMO) . Ponadto, w skład Zespołu Zadaniowego ds. Światowego Dnia Wody 2025 wchodzą inne ważne podmioty ONZ i organizacje partnerskie :  

• Konwencja o Obszarach Wodno-Błotnych Ramsar.
• Organizacja Narodów Zjednoczonych do Spraw Wyżywienia i Rolnictwa (FAO).
• Geneva Water Hub.
• Human Right 2 Water.
• Międzynarodowe Stowarzyszenie Hydrogeologów (IAH).
• Międzynarodowe Stowarzyszenie Prawa Wodnego (AIDA).
• Międzynarodowa Agencja Energii Atomowej (IAEA).
• Międzynarodowa Komisja ds. Nawadniania i Odwadniania (ICID).
• Międzynarodowy Instytut Gospodarki Wodnej (IWMI).
• Fundusz Narodów Zjednoczonych na rzecz Dzieci (UNICEF).

Każdego roku, z okazji Światowego Dnia Wody, ONZ publikuje swój flagowy raport na temat wody i sanitacji – Światowy Raport na Temat Rozwoju Zasobów Wodnych . W 2025 roku raport ten nosi tytuł „Góry i Lodowce – Wieże Wodne” i koncentruje się na temacie przewodnim obchodów . Szerokie zaangażowanie różnych agencji ONZ i organizacji międzynarodowych podkreśla wspólny charakter wysiłków na rzecz rozwiązania globalnych problemów wodnych. Koordynacyjna rola UN-Water zapewnia spójny przekaz i kampanię każdego roku. Coroczna publikacja Światowego Raportu na Temat Rozwoju Zasobów Wodnych dostarcza kluczowych danych i rekomendacji politycznych, umacniając wiodącą rolę ONZ w tej dziedzinie.

Cele i Założenia Światowego Dnia Wody w Kontekście Globalnych Problemów Wodnych

Głównymi celami Światowego Dnia Wody są: świętowanie wody i inspirowanie do działań mających na celu rozwiązanie globalnego kryzysu wodnego ; podnoszenie świadomości na temat znaczenia słodkiej wody; propagowanie zrównoważonego zarządzania zasobami słodkiej wody ; oraz wspieranie osiągnięcia Celu Zrównoważonego Rozwoju (SDG) nr 6: woda i sanitacja dla wszystkich do 2030 roku.  

W odniesieniu do tematu przewodniego roku 2025, „Zachowanie Lodowców”, Światowy Dzień Wody ma na celu: podkreślenie kluczowej roli lodowców w podtrzymywaniu życia i cyklu hydrologicznego ; zwiększenie świadomości na temat wyzwań związanych z topnieniem lodowców ; wezwanie społeczności międzynarodowej do przyspieszenia redukcji emisji dwutlenku węgla i wdrożenia lokalnych strategii adaptacji do kurczących się lodowców ; oraz promowanie zachowania lodowców jako strategii przetrwania dla ludzi i planety. Światowy Dzień Wody stanowi istotną platformę do podnoszenia globalnej świadomości na temat wieloaspektowego kryzysu wodnego i mobilizowania działań na rzecz osiągnięcia SDG 6. Szczególne skupienie się na zachowaniu lodowców w 2025 roku odzwierciedla rosnące zrozumienie krytycznego powiązania między zmianami klimatu, kriosferą a globalnym bezpieczeństwem wodnym.

Statystyki i Dane Dotyczące Dostępu do Czystej Wody i Sanitacji na Świecie

Poniżej przedstawiono kluczowe statystyki i dane pochodzące z wiarygodnych źródeł, takich jak ONZ (WHO, UNICEF), ilustrujące obecny stan globalnego dostępu do czystej wody i sanitacji:

• Około 2,2 miliarda ludzi na świecie nie ma dostępu do bezpiecznie zarządzanych usług zaopatrzenia w wodę pitną.  
• Około 3,5 miliarda ludzi nie ma dostępu do bezpiecznie zarządzanych usług sanitarnych .  
• Około 2 miliardy ludzi nie mają dostępu do umywalni z mydłem i wodą w domu.  
• Ponad 700 milionów ludzi nadal nie ma dostępu do czystej wody.  
• Ponad 2,5 miliarda ludzi nie ma dostępu do odpowiednich urządzeń sanitarnych.  
• Niedobór wody dotyka miliardy ludzi na całym świecie przez co najmniej jeden miesiąc w roku.  
• Szacuje się, że do 2025 roku połowa światowej populacji może żyć na obszarach dotkniętych niedoborem wody.  
• Topnienie lodowców zagraża zaopatrzeniu w wodę dla ponad dwóch miliardów ludzi.

FAQ